Raporti i Komisionit Europian për Shtetin e së Drejtës 2026 konfirmon se korrupsioni vijon të mbetet një nga sfidat më serioze për Shqipërinë, duke evidentuar se sektori i shëndetësisë vazhdon të konsiderohet ndër sektorët publikë me rrezikun më të lartë për korrupsion. Ky vlerësim përputhet me shqetësimet që organizata Together for Life (TFL) ka ngritur prej vitesh nëpërmjet monitorimeve, raporteve dhe aktiviteteve të saj advokuese, ku janë dokumentuar problematika të vazhdueshme që lidhen me menaxhimin e financave publike në shëndetësi, procedurat e prokurimit publik dhe kontratat e partneritetit publik-privat (PPP).
Në raportet e saj, Together for Life ka evidentuar një sërë procedurash prokurimi të zhvilluara me indikatorë të shumtë të rrezikut (“red flags”), mungesë konkurrence efektive, transparencë të kufizuar dhe përdorim të procedurave që shtojnë rrezikun për keqmenaxhim të fondeve publike. Gjithashtu, organizata ka analizuar në mënyrë të vazhdueshme kontratat koncesionare/PPP në sektorin e shëndetësisë, duke ngritur shqetësime mbi mënyrën e hartimit dhe zbatimit të tyre, nivelin e ulët të llogaridhënies, si dhe ndikimin e tyre në përdorimin efikas të burimeve publike. Sipas analizave të TFL-së, këto kontrata kanë krijuar barrë të konsiderueshme për buxhetin e shtetit, ndërkohë që përfitimet për pacientët dhe cilësinë e shërbimeve shëndetësore kanë qenë të kufizuara ose nuk kanë qenë të provuara në raport me kostot e tyre.
Shqetësimet mbi mënyrën e administrimit të këtyre kontratave pasqyrohen edhe në faktin se tre nga katër kontratat kryesore koncesionare në sektorin e shëndetësisë kanë qenë objekt hetimi nga Struktura e Posaçme Kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar (SPAK), ndërsa për një prej tyre hetimet kanë përfunduar dhe çështja është dërguar për gjykim në Gjykatën e Posaçme kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar (GJKKO). Këto zhvillime kanë forcuar perceptimin publik mbi ekspozimin e sektorit të shëndetësisë ndaj korrupsionit dhe kanë rritur nevojën për transparencë, llogaridhënie dhe kontroll më efektiv të përdorimit të fondeve publike. Megjithatë, duhet theksuar se fakti që një çështje është nën hetim ose në gjykim nuk përbën në vetvete provë të përgjegjësisë penale të personave të përfshirë; kjo përcaktohet vetëm me vendim përfundimtar të gjykatës.
Edhe Raporti i Komisionit Europian nënvizon se, pavarësisht progresit të arritur në forcimin e institucioneve të drejtësisë dhe rritjes së numrit të hetimeve për korrupsion në nivele të larta, korrupsioni mbetet i përhapur dhe perceptimi i qytetarëve për këtë fenomen vijon të jetë i lartë. Në sektorin e shëndetësisë, ky perceptim lidhet jo vetëm me procedurat e prokurimit publik dhe kontratat për ofrimin e shërbimeve, por edhe me mënyrën e administrimit të fondeve publike, aksesin e barabartë në shërbime dhe transparencën në vendimmarrje.
Ky konstatim nuk është rezultat i një vlerësimi të izoluar të Komisionit Europian. Raporti hartohet mbi bazën e një metodologjie të standardizuar dhe mbështetet në një proces të gjerë konsultimi me autoritetet shtetërore, institucionet e pavarura, organizatat ndërkombëtare dhe organizatat e shoqërisë civile. Gjatë vizitës së zhvilluar në Shqipëri në shkurt 2026 (“Country Visit to Albania”), përfaqësuesit e Komisionit Europian zhvilluan takime me një gamë të gjerë aktorësh, përfshirë edhe organizata të shoqërisë civile që monitorojnë qeverisjen, transparencën dhe luftën kundër korrupsionit. Në listën zyrtare të organizatave të konsultuara për hartimin e raportit përfshihet edhe Together for Life (TFL), e cila kontribuoi me informacion dhe analiza mbi integritetin, transparencën dhe përdorimin e fondeve publike në sektorin e shëndetësisë.
Në këtë kontekst, Raporti 2026 përforcon nevojën për reforma të mëtejshme që synojnë forcimin e mekanizmave të parandalimit të korrupsionit, rritjen e transparencës në prokurimet publike, monitorimin rigoroz të kontratave publike, përmirësimin e llogaridhënies institucionale dhe garantimin që fondet publike të përdoren në mënyrë efikase dhe në funksion të interesit të pacientëve dhe qytetarëve. Këto janë rekomandime që përkojnë me advokimin e vazhdueshëm të Together for Life për një sistem shëndetësor më transparent, më të përgjegjshëm dhe të orientuar drejt interesit publik.
Raporti i Katërt i Komisionit Europian për Shtetin e së Drejtës: Shqipëria mes progresit dhe sfidave
Demokracia nuk matet vetëm me zhvillimin e zgjedhjeve të lira apo me ekzistencën formale të institucioneve demokratike, por mbi të gjitha me mënyrën se si këto institucione funksionojnë në praktikë, zbatojnë ligjin dhe garantojnë respektimin e parimeve të shtetit të së drejtës. Pikërisht këtë synon të vlerësojë çdo vit Komisioni Europian përmes Raportit për Shtetin e së Drejtës (Rule of Law Report), një prej instrumenteve më të rëndësishëm të Bashkimit Europian për monitorimin e cilësisë së qeverisjes, forcës së institucioneve dhe respektimit të vlerave demokratike.
Që nga viti 2022, raporti shoqërohet me rekomandime specifike për secilin vend dhe vlerëson progresin e bërë në zbatimin e rekomandimeve të viteve të mëparshme. Edicioni i vitit 2026 përfshin, për të katërtin vit radhazi, edhe katër vende kandidate për anëtarësim në Bashkimin Europian – Shqipërinë, Malin e Zi, Maqedoninë e Veriut dhe Serbinë – duke nënvizuar rëndësinë që shteti i së drejtës ka në procesin e zgjerimit të BE-së. Për këto vende, raporti përbën një instrument kyç për monitorimin e reformave dhe orientimin e politikave që lidhen me procesin e integrimit europian. Për Shqipërinë, Raporti për Shtetin e së Drejtës 2026 ofron një vlerësim gjithëpërfshirës të progresit të arritur, por edhe të sfidave që vazhdojnë të pengojnë konsolidimin e institucioneve demokratike. Dokumenti konsiderohet një nga analizat më të besueshme mbi funksionimin e institucioneve publike, nivelin e transparencës, efektivitetin e luftës kundër korrupsionit dhe zbatimin e parimeve të shtetit të së drejtës. Vlerësimi i Komisionit tregon se, megjithëse Shqipëria ka bërë hapa përpara në disa fusha, nevojiten përpjekje të mëtejshme për të garantuar që reformat të prodhojnë rezultate konkrete dhe të qëndrueshme në praktikë
